De zorg maakt een snelle digitale transformatie door: van elektronische patiëntendossiers tot digitale administratie. Maar hoe meer gegevens online worden verwerkt, hoe aantrekkelijker de sector wordt voor cybercriminelen. Cybercriminelen zijn zich ervan bewust dat zorgorganisaties dagelijks met gevoelige persoonsgegevens werken en beschouwen ze daarom als een aantrekkelijk doelwit. Een ransomware-aanval of datalek kan leiden tot hoge kosten, stilgelegde zorgprocessen en verlies van vertrouwen van patiënten.
Veel incidenten ontstaan echter niet door geavanceerde aanvallen, maar door menselijke fouten. Medewerkers klikken op een verkeerde link, laten een laptop onbeheerd achter of gebruiken zwakke wachtwoorden. Gelukkig zijn er praktische maatregelen om je zorgorganisatie weerbaarder te maken.
In dit artikel geven we 5 concrete tips om jouw zorgorganisatie cybersecure te houden én laten we zien hoe een Privacy Officer en security awareness-trainingen hierbij van onschatbare waarde zijn.
1. Implementeer een clean desk policy in de zorg
Een clean desk policy gaat verder dan een opgeruimd bureau. In de zorg betekent dit: geen patiëntendossiers onbeheerd laten liggen, laptops afsluiten als je bij een patiënt langsgaat en externe opslagmedia met vertrouwelijke informatie veilig opbergen. Belangrijke richtlijnen zijn bijvoorbeeld:
- Laat geen medische gegevens open en zichtbaar liggen.
- Sluit systemen af als je even niet achter je computer zit.
- Wis whiteboards en digitale schermen na een overdracht.
- Berg werktelefoons en tablets veilig op na je dienst.
Zo’n beleid helpt niet alleen tegen datalekken, maar zorgt er ook voor dat je voldoet aan de AVG-regels.
2. Train medewerkers in het herkennen van cyberrisico’s
Zorgmedewerkers zijn vaak druk en focussen zich terecht op patiëntenzorg. Cybercriminelen maken hier misbruik van door phishingmails of valse berichten te sturen die lijken te zijn verzonden door collega’s of leidinggevenden (CEO-fraude).
Met security awareness-trainingen speciaal ontwikkeld voor de zorg, leren medewerkers:
- Hoe je een phishingmail herkent.
- Wat je moet doen bij een verdacht bericht.
- Waarom het delen van wachtwoorden gevaarlijk is.
Een training is geen eenmalige activiteit, maar een terugkerend onderdeel van je veiligheidsbeleid. Zo houd je het bewustzijn hoog, óók bij nieuwe collega’s en stagiaires.
3. Maak thuiswerken en werken op locatie veilig
Zorgpersoneel werkt steeds vaker thuis of onderweg. Denk aan wijkverpleegkundigen of medewerkers die via tablets inloggen op patiëntsystemen. Dit brengt risico’s met zich mee:
- Niet iedereen gebruikt een virusscanner.
- Updates worden soms uitgesteld.
- Openbare wifi wordt gebruikt zonder VPN.
Tips voor veilige werkpraktijken:
- Bied medewerkers een VPN-verbinding aan.
- Zorg dat devices automatisch updaten.
- Gebruik een wachtwoordmanager en tweestapsverificatie.
4. Bescherm accounts en wachtwoorden
Wachtwoorden zijn vaak het zwakste punt. In de zorg zijn er talloze systemen: van EPD’s tot interne communicatietools.
Goede oplossingen:
- Gebruik sterke wachtwoorden gebaseerd op een zin of formule.
- Maak gebruik van een wachtwoordmanager.
- Activeer altijd multifactor-authenticatie (MFA).
Hiermee verklein je de kans dat accounts van zorgmedewerkers in verkeerde handen vallen.
5. Beperk onnodig delen van patiëntgegevens
In zorgorganisaties is samenwerking erg belangrijk, maar data delen moet veilig gebeuren. Onderzoek laat zien dat veel medewerkers wachtwoorden of gevoelige gegevens alsnog met collega’s delen. Dit kan leiden tot lekken.
Zorg daarom voor:
- Heldere afspraken over datadeling.
- Veilige communicatiekanalen voor het uitwisselen van patiëntinformatie.
- Bewustzijn dat niet iedere collega toegang hoeft te hebben tot alle gegevens.
De rol van de Privacy Officer
Een Privacy Officer (PO) helpt om beleid en praktijk met elkaar te verbinden. De PO zorgt ervoor dat:
- AVG-verplichtingen worden nageleefd.
- Datalekken worden geregistreerd en gemeld.
- Medewerkers de juiste richtlijnen volgen.
De combinatie van een actief Privacy Officer-beleid en security awareness-trainingen is essentieel om de cyberweerbaarheid van zorgorganisaties te vergroten.
Conclusie
Het cybersecure maken van jouw zorgorganisatie begint bij bewustwording. Met praktische maatregelen, duidelijke richtlijnen en een cultuur waarin privacy en informatiebeveiliging centraal staan, voorkom je incidenten.
Een Privacy Officer kan dit proces sturen, terwijl trainingen voor medewerkers ervoor zorgen dat iedereen alert blijft op risico’s. Zo bescherm je niet alleen systemen en data, maar bovenal de vertrouwelijkheid en veiligheid van de zorg voor patiënten.
???? Wil je aan de slag met het versterken van de cyberweerbaarheid van jouw zorgorganisatie? Overweeg de inzet van een Privacy Officer en start met security awareness-trainingen voor al je medewerkers.
